hjalli.com – Hjálmar Gíslason

Mér var bent á skýrslu um umhverfi sprotafyrirtækja á Íslandi, sem ég man að ég sá á sínum tíma – og minnir reyndar að ég hafi tekið þátt í að svara:

• Stuðningsumhverfi sprotafyrirtækja á Íslandi (pdf)

Þetta er býsna góð úttekt á þessu umhverfi og gagnlegur leiðarvísir, núna þegar virkilega þarf að huga að þessum málum og þá ekki síst þeim fyrirtækjum sem einmitt eru komin af stað. Ég leyfi mér að draga fram eina mynd úr skýrslunni sem sýnir svart á hvítu hve sorglega þessi mál hafa þróast undanfarin ár.

Þrátt fyrir að bjartsýni sé nauðsynleg, má hún auðvitað ekki vera úr tengslum við raunveruleikann.

Mig langaði þess vegna til að benda á stórgott lesefni sem setur nýsköpun, frumkvöðlastarfsemi og reyndar fyrirtækjarekstur almennt í núverandi þrengingum í ágætt samhengi.

• Annars vegar er það kynning sem bandaríski VC sjóðurinn Sequoia Capital, hélt fyrir sín fyrirtæki í síðustu viku. Þessi sjóður hefur meðal annars komið snemma inn í fyrirtæki á borð við Apple, Yahoo!, Google og Flextronics, þannig að það er full ástæða til að hlusta á þeirra ráðleggingar. Myndin sem þeir draga upp af hagkerfi heimsins er ekki glæsileg, en þeir leggja líka til punkta fyrir fyrirtækin til að vinna sig framúr því.

• Hins vegar er það grein Pauls Graham – sprotafjárfestis og frumkvöðuls: Why to Start a Startup in a Bad Economy?, en þar fer hann í gegnum það af hverju fjárfestar og frumkvöðlar ættu (og ættu ekki) að stofna fyrirtæki núna og reyndar af hverju staða efnahagsmála er afgangsstærð í þeirri spurningu.

Ég er svo heppinn að vera þessa dagana staddur á ráðstefnu sem nefnist Web 2.0 Expo í San Francisco. Fyrsti dagurinn var í gær og margt fróðlegt sem þar kom fram. Að öðrum ólöstuðum stóð þó fyrirlestur Clay Shirky, prófessors við NYU. Shirky er einskonar upplýsingatækni-félagsfræðingur, þ.e. hann veltir mikið fyrir sér þeim breytingum sem eru að verða á samfélaginu samhliða þróun upplýsingatækninnar.

Hér eru tvær stórskemmtilegar og merkilegar sögur sem hann sagði í erindi sínu í gær – hér lauslega endursagðar af mér á íslensku:

Shirky var í viðtali við sjónvarpsfréttamann sem var að velta fyrir sér samfélagsmiðlum á borð við Wikipediu. Shirky byrjar að segja henni sögu um færsluna um Plútó og hvernig Wikipedia-samfélagið tók á því þegar Plútó var lækkaður í tign úr reikistjörnu í loftstein á óvenjulegri braut um sólina. Þetta var nokkuð stórt mál og menn tókust á um breytingarnar, en komust þó að niðurstöðu.

Viðbrögð fréttamannsins sem Shirky hafði ætlað að heilla með þessari sögu voru svona “lúser-stara”, þögn og svo “Hvernig hefur fólkið tíma í svona lagað?”.

Við þetta snappaði Shirky víst og benti henni á að engum sem ynni við sjónvarp réttlættist að spyrja svona. Og svo fór hann að reikna: Heildartíminn sem hefur farið í að byggja upp Wikipediu – allar greinar á öllum tungumálum – er núna um 100 milljón vinnustundir. Þetta er vissulega há tala – enda stórkostlegt verk í flesta staði – en ef hún er sett í samhengi við sjónvarpsáhorf verður hún að nánast engu. Um síðustu helgi eyddu Bandaríkjamenn einir 100 milljón stundum í það eitt að horfa á auglýsingar í sjónvarpinu! Á ári horfa Bandaríkjamenn á sjónvarp í 200 milljarða klukkustunda og heimurinn allur um það bil 1000 milljarða stunda. Það eru 10.000 Wikipediur – á ári!

Tíminn sem fréttakonan var að spyrja um kemur til af minnkandi sjónvarpsáhorfi og Shirky bað menn um að ímynda sér hvað við gætum átt von á að sjá ef núverandi trend um minnkandi sjónvarpsáhorf heldur áfram að gefa af sér svipaða vinnu.

Hin sagan er miklu sætari, en bendir líka á áhugaverða breytingu.

Faðir og fjögurra ára dóttir eru að horfa á Disney-teiknimynd í sjónvarpinu. Nú kemur að einhverjum kafla í myndinni þar sem dótturinni fannst heldur lítið vera að gerast. Hún stendur upp og skríður á bakvið sjónvarpið.

Pabbinn á von á einhverju skemmtilegu eins og að hún sé að athuga hvort hún geti náð teiknmyndafígúrunum sem séu þarna einhvernvegin inni í eða á bakvið imbakassann, en í staðinn fer hún að róta í snúrunum.

Pabbinn spyr hana hvað hún sé að gera.

“Leita að músinni” var auðvitað svarið sem hann fékk.

Fjögurra ára krakkar vita nefnilega að skjár sem ekki er með mús eða ekki a.m.k. hægt að eiga í gagnvirkum samskiptum við með einhverjum hætti – er bilaður skjár. Þetta er kynslóðin sem við erum að ala upp og segir sennilega mikið um það hvernig upplýsinga- og afþreyingarneysla á eftir að breytast á næstu árum.

Datt í hug að deila þessu með ykkur

Uppfært: Viðtalið er hér á Vísi.is

Ég hélt á dögunum fyrirlestur á málþingi Tungutækniseturs og Íslenskrar málnefndar. Yfirskrift málþingsins var “Á íslenska sér framtíð innan upplýsingatækninnar?” og fjallaði að mestu um tungutækni annars vegar og hins vegar þýðingar á hugbúnaði.

Mitt erindi fjallaði um mikilvægi aðgengis að góðum gögnum, einkum gagnasöfnum í eigu opinberra aðila fyrir nýsköpun. Þetta tel ég reyndar að eigi ekki bara við í tungutækni, heldur á mörgum öðrum sviðum nýsköpunar og reyndi að færa rök fyrir því. Glærurnar eru aðgengilegar á Slideshare.

Blaðamaður Markaðarins heyrði af þessu erindi (sem annars var haldið í litlum hópi íslensku- og tungutækinörda) og birti í dag viðtal við mig um málið (síða 13).

Textinn viðtalsins fylgir líka hér:

„Þjóðhagslegur ávinningur af því að tryggja opið aðgengi að opinberum gögnum er margfaldur á við mögulegar leyfistekjur og kostnað,“ segir Hjálmar Gíslason, tæknistjóri hjá Já – Upplýsingaveitum.

Hjálmar flutti á dögunum erindi um nýsköpun og mikilvægi aðgengis að opinberum gagnasöfnum.

Hann bendir á að í höndum opinberra aðila sé gríðarlega mikið af gögnum sem megi nýta til ýmiss konar nýsköpunar. Þar megi telja gögn frá Stofnun Árna Magnússonar í Íslenskum fræðum (einkum Orðabók Háskólans), Ríkisútvarpinu, Hagstofunni, Landmælingum, Seðlabankanum, Veðurstofunni, Alþingi, Þjóðskjalasafninu og mörgum fleirum.

Aðgengi að þessum gögnum sé hins vegar oft á tíðum háð ýmis konar hindrunum. Þau séu ekki til á stafrænu formi, erfitt sé að nálgast gögnin og finna, leyfismál séu óljós, gjöld séu tekin fyrir þau eða stofnanir einfaldlega liggi á þeim, „eins og ormar á gulli“.

„Verst af öllu er þegar gjaldtaka er jafnvel aðeins til málamynda, þá er bara verið að hindra notkun gagnanna – og þar með nýsköpun – án þess að nokkur von sé til þess að hafist upp í kostnaðinn við söfnun þeirra.“

Hjálmar nefnir dæmi af Emblu, íslensku leitarvélinni, og leitarvélum já.is. Þar er til að mynda gert ráð fyrir mismunandi myndum orða, leitarvélin þekkir nöfn þjóðþekktra einstaklinga, bókartitla, íslensk örnefni og jafnvel gert ráð fyrir skammstöfunum. „Þetta hefði ekki verið mögulegt án góðra gagna,“ segir Hjálmar. Sum þessarra gagna hafi fengist að kostnaðarlausu, önnur með samvinnu við hlutaðeigandi um endurgerð eða aðra nýtingu þessarra gagnasafna. Sem opnast aðgengi skiptir mjög miklu máli þar sem verkefni af þessu tagi séu oftar en ekki unnin af litlum fyrirtækjum, einstaklingum eða nemendum „með lítil fjárráð en mikinn áhuga“. Í þessum tilfellum hafi hins vegar tekist að leysa úr læðingi mikil verðmæti í umræddum gagnasöfnum. „Þá verður að hafa í huga að þegar um opinber gögn er að ræða, þá hefur almenningur þegar greitt fyrir að láta búa þau til,“ segir Hjálmar.

Tölur frá Bretlandi sýni að þjóðahagslegt tap af takmörkuðum aðgangi að opinberum gagnasöfnum, nemi einum milljarði punda á ári í glötuðum þjóðartekjum. „Þetta samsvarar 700 milljónum króna hér á landi ef höfðatölureglunni er beitt. Mér liggur við að segja milljarði. Hluta af þessum fjármunum mætti verja í aukna gagnasöfnun og umfram allt í að bæta aðgengi að gögnum sem þegar eru til – og samt komið út í þjóðhagslegum plús,“ segir Hjálmar Gíslason.

IBM hefur undanfarin tvö ár eða svo verið að þróa tölfræði-, gagna- og graf-græju sem nefnist ManyEyes.

Í síðustu viku var ég svo heppinn að fá að sjá fyrirlestur frá höfuðpaurnum á bakvið þessa þjónustu. Þar var hann að sýna tiltölulega nýlega viðbót sem eru tól til að grafa í hreinan texta (frekar en töflugögn sem ManyEyes gengur að mestu út á).

Ég var alveg heillaður af þessari græju og ákvað að skjóta þarna inn séríslenskum gögnum til að prófa græjuna.

Hér er fyrsta tilraunin: Texti Egils Sögu greindur í orðatré.

Til að koma ykkur af stað:

• Stærðin á orðunum sem koma á eftir upphafsorðinu (Egill) er hversu oft það kemur fyrir næst á eftir orðinu Egill í texta Eglu
• Smellið á eitt af orðunum í tréinu og grafið ykkur þannig niður í textann

Athugið að það er hægt að byrja á hvaða orði sem er, þó orðið “Egill” sé notað sem útgangspunktur þarna. Prófiði t.d. að þurrka “egill” út úr innsláttarreitnum og skrifa eitthvað annað orð úr Eglu í staðinn. Ég ímynda mér að þetta geti verið ómetanlegt rannsóknartól fyrir málfræðinga og reyndar ýmsa aðra til að greina algeng mynstur t.d. í lögfræðitexta eða fjármálaskjölum.

Ég skil það svo eftir sem æfingu fyrir lesendur að setja inn aðra texta. Til þess þurfið þið að skrá ykkur sem notendur að ManyEyes og svo rekið þið ykkur í gegnum “Upload data set” og “Create Visualization”. Að flestu leiti leiti er þetta ágætlega notendavænt, þó það taki vissulega mið af nörda-notendahópnum, en ykkur ætti nú ekki að vera það fjötur um fót.

Þarna eru svo líka nokkur önnur svipuð textarannsóknartól sem eru líka býsna merkileg.

Skemmtið ykkur!

Fyrir tveimur árum, þegar ég var með vikulega pistla á NFS um tölvur og tækni skrifaði ég Tæknispá fyrir árið 2006 – um átta hluti sem myndu gerast það ár. Árangurinn verður hver að meta fyrir sig, en hér er a.m.k. samskonar spá fyrir komandi ár.

7 hlutir sem munu gerast 2008:

• Hægir á ráðningum í tölvugeiranum: Bankarnir hafa sogað til sín mikið af tölvutalent undanfarin 3-4 ár. Önnur fyrirtæki hafa átt fullt í fangi við að ná í og halda fólki. Fæstir hafa getað yfirboðið þau launakjör sem bankarnir hafa boðið, helst að aðrir hafi kannski getað boðið áhugaverðari verkefni og náð til sín fólki þannig.
  Með “kólnandi hagkerfi” er þetta að breytast hratt og sumar af tölvudeildum bankanna hafa þegar ákveðið að standa ekki í frekari nýráðningum að sinni. Reyndar hlýtur í sjálfu sér talsvert starf að vera óunnið ennþá í að byggja upp skilvirkar einingar úr þessum mikla fjölda nýrra starfsmanna þannig að kannski kemur þetta sér bara vel fyrir þá. Ég ætla ekki að ganga svo langt að spá því að bankarnir muni fara í uppsagnir í tölvudeildunum, en gæti þó trúað því að eitthvað af verktökum og lausafólki í verkefnum – sem þeir hafa nýtt sér umtalsvert – muni verða fækkað. Til þess er jú leikurinn að hluta til gerður að verktökum er hægt að fækka mun hraðar og einfaldar en venjulegu launafólki. Eins er líklegt að bankarnir muni prófa sig í frekara mæli áfram með úthýsingu verkefna – einkum til Austur-Evrópu.

• Ár “Netsins í símanum”: Gagnaumferð og notkun á netinu í farsíma mun springa út hér á landi á komandi ári. Tilkoma þriðju kynslóðarneta hjá öllum símafyrirtækjunum, aukið efnis- og þjónustuframboð og eðlilegri gjaldheimta fyrir þessa notkun mun ýta undir þetta. Flöt mánaðargjöld fyrir ótakmarkaða gagnanotkun verða í boði fyrir lok ársins, en einstakir þjónustuþættir (t.d. aðgangur að tónlistarsöfnum, íþróttum eða öðru sérefni) verða gjaldfærðir á einfaldan og sýnilegan hátt.
  Öflugari handtæki munu enn auka á þessa notkun og iPhone mun sem dæmi ná verulegri útbreiðslu hvort sem hann verður formlega seldur hér á landi á árinu eða ekki. Ég spái því reyndar að ólæstir 3G iPhone símar verði fáanlegir í verslunum hér í haust. Aðrir framleiðendur munu líka koma með mjög frambærileg tæki á árinu.

• Nova og farsímamarkaðurinn: Nýja farsímafyrirtækið Nova mun skipta um markaðsnálgun snemma á árinu og slagorðið “Stærsti skemmtistaður í heimi” verður lagt niður. Fyrirtækið mun þó halda áherslunni á afþreyingu og gagnalausnir (sbr. liðinn hér að ofan). Eftir því sem líður á árið (og reikisamningum þeirra fjölgar) mun Nova einbeita sér meira að fyrirtækjamarkaði og ná allt í allt á bilinu 3-5% markaðshlutdeild á árinu. Þreifingar munu verða uppi um samruna Nova og Vodafone, en ólíklegt að það gangi í gegn á árinu 2008.
• Bankaútrás á Netinu: Tiltölulega óþekktur armur íslensku bankaútrásarinnar er alþjóðleg starfsemi þeirra á Netinu. Kaupþing rekur sem dæmi nokkuð vinsælan innlánabanka á netinu í Svíþjóð og Finnlandi undir nafninu Kaupthing Edge og Landsbankinn rekur sambærilega þjónustu í Bretlandi undir heitinu Icesave. Búast má við að þessi starfsemi verði útvíkkuð til fleiri landa og heilt á litið eiga íslensku bankarnir mjög mikil sóknarfæri í því að nýta sér þá reynslu og tækni sem þeir hafa aflað sér við þróun íslensku netbankanna í alþjóðlegu samhengi, enda finnst óvíða jafngóð netbankaþjónusta.
• Vélabú mun rísa:Lagning a.m.k. tveggja nýrra sæstrengja til landsins, annars vegar DanIce strengsins og hins vegar Greenland Connect strengsins sem liggja mun frá Íslandi til Grænlands og þaðan áfram til Nova Scotia (mögulega með séríslenskri hjáleið til að sleppa við krókinn upp til Nuuk sem er á annað þúsund kílómetrar). Þannig verður Ísland á næstu 2 árum orðið vel tengt til bæði Ameríku og Evrópu. Það er jafnvel ekki útséð um lagningu Hibernia á streng til Skotlands Írlands. Að því sögðu er ljóst að á árinu verður hafið að reisa að minnsta kosti eitt stórt vélabú hér á landi á árinu og mögulega tekið í notkun þegar árið 2009.
  Áhugi á ferkari uppbyggingu vélabúa hér mun vaxa ef eitthvað er. Leggst þar á eitt skortur á grænni og hagkvæmri orku og sú þróun að hugbúnaður keyrir í síauknum mæli á Netinu, jafnvel í sveigjanlegu keyrsluumhverfi eins og gagnagrunns-, reikni- og geymsluþjónustum Amazon og Force.com. Möguleikinn á, og hagkvæmnin við slíkar lausnir fæst einmitt af því að þau eru rekin í gríðarstórum vélabúum sem þjóna meira eða minna öllum heiminum frá einum stað.

• Decodeme og 23andme: Decode mun fara í samstarf með fyrirtækinu 23andme á sviði persónulegra erfðaprófa. Eftirspurn er þegar eftir slíkum prófum og hún mun fara vaxandi. 23andme er stofnað af Anne Wojcicki, eiginkonu Sergey Brin sem er annar af stofnendum Google, og fær sitt fjármagn að mestu þaðan. Athyglin sem það hefur vakið hefur gefið 23andme verulegt forskot á Decodeme í þessari glænýju grein (sjá gróflega bloggathygli og umferðartölur). Decode er aftur á móti í frumrannsóknum og hefur að líkindum mun sterkari vísindalegan bakgrunn en 23andme. Með peninga og markaðsafl Google á bakvið 23andme og vísindalega getu og þekkingu Decode er þetta gríðarlegt tækifæri fyrir báða aðila.
• CCP ungar út: Nú þegar leikjaframleiðandinn CCP er orðið stórt og öflugt fyrirtæki eftir aðdáunarverða þrautseigju í hartnær áratug er ljóst að fleiri horfa til leikjamarkaðarins. Þetta er markaður í örum vexti, íslenskir fjárfestar hafa orðið skilning á tækifærunum sem í honum felast og góð þekking er orðin til í þessum hópi á þeirri tækni, nálgun og aðferðafræði sem gerir góðan fjölspilunarleik. Fyrirtæki með svipaðar hugmyndir munu spretta upp og byggja á þessari reynslu og aðstæðum – og ekkert nema gott um það að segja. Við megum búast við að sjá allar stærðir og gerðir af slíkum pælingum – allt frá veflægum “kaffipásu”-útgáfum sem notast etv. við Flash yfir í stóra og flókna þrívíddarleiki sem ganga lengra en EVE Online í stærð, umfangi og flækjustigi.

Er ég að gleyma einhverju?