Maí 2026
Gervigreind á Íslandi
Tækifæri, hættur og ákall um tafarlausar aðgerðir
Tæknibyltingar undanfarinna áratuga - netið, snjallsíminn og samfélagsmiðlarnir - hafa gerbreytt samfélagi okkar. Þær blikna þó við hlið gervigreindarbyltingarinnar sem nú er rétt að hefjast. Í henni felast einstök tækifæri en einnig alvarlegar hættur.
Hvort tveggja kallar á tafarlaus viðbrögð.
Málið þolir ekki hefðbundinn hraða pólitíkur og stjórnsýslu.
Stórbætt opinber þjónusta
Gervigreind getur stytt biðlista, forgangsraðað málum og hraðað afgreiðslu þvert á kerfið.
DæmiForflokkun heilbrigðistilvísana, sjálfvirk frumyfirferð hvers kyns umsókna, umsvifalaus afgreiðsla einfaldra fyrirspurna sem í dag taka vikur.
Hröð uppbygging stafrænna innviða
Gervigreind í forritun margfaldar afkastagetu - aukum metnað í stafrænni stjórnsýslu.
DæmiVerkefni sem áður tóku 12 mánuði má klára á 2-3; gömul kerfi sem standa í vegi fyrir betri þjónustu má nútímavæða á broti af þeim tíma sem áður þurfti. Uppbygging Stafræns Íslands á margföldum hraða.
Samkeppnishæfni atvinnulífs
Fræðsla, aðlögun regluverks, fjárfestingargeta og kostir smæðarinnar geta komið Íslandi í fremstu röð í innleiðingu.
DæmiLítil og meðalstór fyrirtæki geta keppt við miklu stærri aðila; útflutningsgreinar - sjávarútvegur, ferðaþjónusta, hugverkaiðnaður - sækja fram með nýjum verkfærum; lífeyrissjóðir gætu komið að stórfelldri sókn. Einstakt tækifæri til að auka framleiðni á mann.
Áhrif á lýðræðið
Mikið magn gervigreindarefnis er þegar í umferð - oft persónumiðað og með óljósum uppruna.
DæmiGervigreindardrifnar auglýsingaherferðir beinast markvisst að viðkvæmum hópum; kjósendur greiða atkvæði eftir ráðleggingum erlendrar gervigreindar; djúpfalsanir af íslenskum stjórnmálamönnum.
Tilfærsla starfa og skattstofna
Veruleg áhrif á vinnumarkað og tekjuhlið ríkisfjármála á næstu árum.
DæmiHraðar breytingar í þjónustu-, lögfræði-, bókhalds- og sérfræðistörfum; mun kalla á endurmenntun stórra hópa; vel launað starf sem er lagt niður á Íslandi verður að óskattlögðum útgjöldum til erlendra stórfyrirtækja.
Stafrænt fullveldi, gögn og tunga
Lykilþjónusta byggir á erlendum kerfum sem geyma og vinna íslensk gögn utan okkar lögsögu. Takmarkaður stuðningur við íslenskt mál, gildi og menningu.
DæmiViðkvæm heilbrigðis- og stjórnsýslugögn unnin erlendis eða tækifærin glatast; íslensk menning og saga lítt aðgengileg í leiðandi lausnum; háð erlendum birgjum sem geta breytt verði eða skilmálum eða lög breytast í þeirra lögsögu án fyrirvara.
Það sem þarf að gera - strax
-
Skýra og sameina stjórnsýslulega ábyrgð
Gervigreindarmálum sé fundinn einn staður, þvert á ráðuneyti beint undir forsætis- eða fjármálaráðuneyti, með skipuðum verkefnastjóra og pólitískri ábyrgð.
-
Lög og regluverk innleidd hratt
Löggjöf um notkun gervigreindar - sérstaklega í kosningabaráttu, opinberri þjónustu og við meðferð viðkvæmra upplýsinga - verði sett í forgang.
-
Uppbygging fullveldisinnviða
Örugg gagnavinnsla og gervigreindarlíkön keyrð innan íslenskrar lögsögu til að unnt sé að nýta borðleggjandi tækifæri.
-
Stóraukin fræðsla og valdefling
Frá leikskóla til vinnumarkaðar: gagnrýnið upplýsingalæsi, þjálfun starfsfólks hins opinbera og styrkir til endurmenntunar og umbreytinga á vinnumarkaði. Opin leið aftur í nám fyrir þau sem lenda í stærstu breytingunum.
-
Þverfaglegt gervigreindarráð
Skipað fulltrúum atvinnulífs, háskóla, almannasamtaka og hins opinbera; veiti ráðgjöf, fylgi eftir aðgerðum og varðveiti yfirsýn yfir öra þróun.