Vinna margra er ekki lengur bundin við fasta skrifstofu eða tiltekinn stað í heiminum. Þetta á sérstaklega við um hugverkaiðnaðinn, “fjórðu stoðina” í íslensku efnahagslífi.
Fjórða stoðin er ekki lengur eitthvað óskilgreint “eitthvað annað”, heldur örast vaxandi þátturinn í efnahagslífi landsins - skilar nú þegar útflutningsverðmætum á við sjávarútveginn. Hugverkaiðnaðurinn hefur líka - ólíkt öðrum undirstöðugreinum - engar náttúrulegar takmarkanir. Það eru ekki takmarkaðar auðlindir sem stýra vextinum, heldur sköpunarkraftur og þekking fólksins sem beinlínis upphugsar verðmæti og selur þau.
Og þetta er ekki annað hvort eða: Vöxtur í verðmætum sjávarafurða, ferðamennsku og orkuframleiðslu byggir ekki síður á þekkingu og nýsköpun við úrvinnslu auðlindanna.
Í þessum geira er Ísland í alþjóðlegri samkeppni. Við eigum þess vegna að setja okkur skýr markmið. Við viljum að fólk sem hefur frelsi til að starfa hvar sem er í heiminum velji Ísland. Sem höfuðborg og stærsta sveitarfélag landsins leikur Reykjavík lykilhlutverk í þeirri framtíðarsýn.
Þetta snýst ekki um hvort fólk setjist að í Reykjavík, Garðabæ eða Hafnarfirði, heldur hvort hæfileikaríkt fólk velji Ísland fram yfir borgir eins og Stokkhólm, Berlín, Boston eða Singapore. Þetta er ekki spurning um samkeppni milli sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu, heldur kallar stóraukið samstarf þeirra. Höfuðborgarsvæðið og Ísland allt þarf að vera eftirsóknarverður staður til að búa og starfa á.
Fyrst og fremst skiptir þetta máli til þess að þær kynslóðir sem nú vaxa úr grasi hérlendis kjósi að setjast hér að og í mörgum tilfellum koma til baka þegar þau hafa aflað sér reynslu og þekkingar erlendis. Það hefur verið Íslandi mikil gæfa að eldri kynslóðir hafa að stóru leyti kosið að gera það.
Við höfum líka tækifæri til að laða að okkur erlenda sérfræðinga og hugverkafólk. Við njótum öll góðs af því þegar fólk með verðmæta þekkingu og eftirsótt störf kýs að búa hér, greiða sína skatta, taka þátt í samfélaginu og jafnvel setjast að til lengri tíma.
Vinnustaður framtíðarinnar er borgin sjálf. Hún þarf að virka sem suðupottur þar sem ólík þekking mætist, nýjar hugmyndir kvikna í óvæntum samtölum og fólk fær tækifæri til að vaxa í starfi með því að tengjast öðru öflugu fólki. Ef við ætlum að laða að fólk sem getur búið hvar sem er, verður Reykjavík að bjóða upp á þetta samfélag þekkingar og nýsköpunar.
Og borgin hefur sannarlega þegar upp á fjölmargt að bjóða í því samhengi:
- Lífsgæði og öryggi: Friðsælt samfélag sem toppar flesta lista hvað varðar öryggi fólks sem hér býr.
- Nálægð við náttúru: Einstök útivist beinlínis í bakgarðinum.
- Skilvirkni í samgöngum: Þrátt fyrir áskoranir er ferðatími innan höfuðborgarsvæðisins mjög stuttur í alþjóðlegum samanburði.
- Líflegur borgarkjarni: Menning, þjónusta og afþreying í Reykjavík er langt umfram það sem vænta má af borg af þessari stærðargráðu.
- Þekkingarsamfélag: Öflugt háskólastarf og blómstrandi nýsköpunarumhverfi.
En þótt margt sé gott, þarf að gera enn betur til að Reykjavík sé valkostur í alþjóðlegri samkeppni um búsetu, til dæmis:
- Fjölbreyttari búsetukostir og suðupottar: Við þurfum meiri sveigjanleika í húsnæðismálum, t.d. litlar einstaklings- og stúdíóíbúðir í nálægð við háskóla, þekkingarfyrirtæki og “co-working” rými. Erlendis kjósa sífellt fleiri fyrsta heimili að loknu háskólanámi í slíkum hverfum. Þetta eru lífleg hverfi með margvíslega menningu og þjónustu, auðveldar samgöngur og aðlaðandi almenningsrými. Þegar vel tekst til losnar þar úr læðingi ótrúlegur sköpunarkraftur.
- Sveigjanleiki í leikskólaþjónustu: Nútíma vinnuumhverfi krefst meiri sveigjanleika en hefðbundinn vinnudagur 20. aldarinnar gerði ráð fyrir. Þar þarf meiri sveigjanleika - ekki minni! Þörfin á rýmri opnunartíma leikskóla snýst ekki endilega um að börn dvelji þar lengur, heldur að foreldrar geti aðlagað vinnutíma sinn að ólíkum tímabeltum eða sérhæfðum verkefnum án þess að “kerfið” hafi ákveðið hvernig þau eiga að haga lífi sínu.
- Stafrænt og alþjóðlegt aðgengi: Opinber þjónusta þarf að vera fljótleg, stafræn og aðgengileg á fleiri tungumálum en íslensku. Í skilvirku stjórnsýslukerfi felast lífsgæði og hindranir í aðgengi að því geta auðveldlega verið frágangssök.
Uppbygging í Reykjavík á ekki að snúast um að vera betri en nágrannasveitarfélögin. Hún á að snúast um að Reykjavík - sem höfuðborg - leiði samvinnu alls svæðisins við að skapa eftirsóknarvert heimili fyrir komandi kynslóðir. Með því að skapa umhverfi þar sem fólk og hugvit vilja vera - suðupott nýsköpunar með heimsklassa innviðum - búum við að velsæld á Íslandi til framtíðar.
Ég er stoltur af því að vera á lista Viðreisnar þar sem forystufólkið skilur hvað þarf til að gera Reykjavík að slíkum suðupotti - stað þar sem fólk sem getur unnið hvar sem er velur að búa.