Meira um kraftinn sem er að losna úr læðingi og hverng hægt er að virkja hann.
Meðan útbrunnu pólitíkusarnir, reiðu álitsgjafarnir og fátæku auðmennirnir eru að taka til eftir partíið og rífast um það hvort bankakerfið stækkaði of mikið fyrir baklandið eða baklandið fylgdi ekki nógu vel eftir bankakerfinu (hvort kom á undan eggið eða hænan?) er nauðsynlegt að ganga hratt og örugglega til verka í uppbyggingarstarfi. Stór hluti þeirra sem eru núna að missa vinnuna eru vel menntað og hæfileikaríkt fólk í þekkingarstörfum. Það þarf að skapa ný störf við þeirra hæfi til að nýta þessa þekkingu og koma í veg fyrir alvarlegan landflótta þessa fólks og annarra sem eiga að bera þjóðfélagið á komandi árum.
Hér eru nokkur sundurlaus atriði sem hægt er að framkvæma:
-
Ígildi atvinnuleysisbóta til að skapa ný störf: Í stað þess að borga starfsmönnum bankanna (og öðrum sem munu missa vinnuna á næstu vikum) uppsagnarfrest og svo taki Ríkið við og borgi atvinnuleysisbætur, á að bjóða fyrirtækjum sem vilja ráða þetta fólk sömu upphæð yfir 6-12 mánaða tímabil gegnt því að þau leggi fram annað eins á móti. Við þetta eru engar nýjar skuldbindingar af hálfu ríkisins, fyrirtækin fá nýtt starfsfólk og fólkið fær vinnu strax og hærri tekjur en ella. Borðleggjandi.
-
Fjárfestingarsjóðir í nýsköpun: Það þarf að setja upp og/eða efla fjárfestingasjóði (ekki styrkjasjóði) til nýsköpunar. Þessir sjóðir þurfa að vera skipaðir hæfileikaríku starfsfólki með þekkingu á fjármálum, fyrirtækjarekstri og vöruþróun (ekki pólitískt völdum embættismönnum) sem geta bæði valið úr lífvænlegustu hugmyndunum á markaðsforsendum og leiðbeint og stutt fyrirtækin í gegnum uppbygginguna. Sjóðirnir þurfa að hafa nægt fjármagn – og hugmyndunum að vera stillt upp þannig – að sjóðurinn geti tekið þátt í blábyrjun verkefna fyrir lítið fé, en fylgt þeim svo eftir (helst í samvinnu við aðra fjárfesta) ef áætlanir ganga í samræmi við það sem lagt er upp með. Leggja þarf áherslu á alþjóðlegar hugmyndir sem skapa munu gjaldeyristekjur og sjóðirnir eiga að vera reknir algerlega á markaðsforsendum. Markmiðið er að þeir ávaxti sig eins og aðrir sambærilegir sjóðir en séu ekki notaðir til að veita pólitíska fyrirgreiðslu. Þetta setur miklar kröfur á gagnsæi og ætti að vera opið okkur – skattgreiðendunum sem fjárfestum í þessu – eins mikið og unnt er.
-
Skattaívilnanir til nýsköpunar: Almennt er ég á móti því að flækja skattkerfið frekar en orðið er. Í ljósi mjög sérstakra aðstæðna mætti þó setja núna upp plan – sem renni sitt skeið t.d. á 5 árum – sem veiti nýsköpunarfyrirtækjum sérstaka fyrirgreiðslu t.d. í formi niðurfellingu eða afsláttar af tekjuskatti á starfmenn þeirra. Þetta hefur gefist vel t.d. í Kanada og Ísrael til að koma af stað öflugum þekkingariðnaði.
-
Aðstaða og stoðþjónusta fyrir þá sem vilja: Ríkið á núna ósköpin öll af tölvubúnaði, skrifstofuaðstöðu og öðru sem fer fyrir lítið nema því sé komið í notkun sem fyrst. Nú er tilvalið að koma upp klakstöðvum og bjóða nýjum fyrirtækjum upp á framúrskarandi aðstöðu fyrir lítið fé. Á svona stað(i) ætti líka að bjóða fyrirtækjum með stoðdeildaþjónustu, s.s. bókhald, skrifstofuvörur, tölvuþjónustu og kaffihúsarekstur
aðstöðu, enda samnýtist slík þjónusta mjög vel, sérstaklega þegar nálægðin er mikil.