Íslandskort Guðbrands Þorlákssonar frá 16. öld hefur alltaf heillað mig. Ég var með eftirprentun af því uppi á vegg þegar ég var krakki (að mig minnir klippt af loki af konfektkassa). Sæskrímslin heilla auðvitað, en líka stíllinn og torlesnar merkingarnar. Næstum eins og fjársjóðskort.
Ég sá þetta kort enn einu sinni þegar ég heimsótti Skrímslasetrið á Bíldudal í síðustu viku, og fór að rýna í kortið - og eftir því sem ég rýndi meira áttaði ég mig á því hvað kortið er í raun gott. Lögun landsins og nákvæm afstaða er auðvitað talsvert bjöguð, en röð fjarða og heildarafstaðan er í raun ótrúlega góð miðað við að nánast engin landmælingatæki hafa verið tiltæk á þessum tíma. Sumt ber þess líka merki að aðrir staðir og fyrirbæri skiptu meira máli á þessum tíma en nú er.
Guðbrandur var fyrstur manna til að mæla hnattstöðu á Íslandi með nákvæmum hætti og virðing mín fyrir kortagerðarmanninum óx eftir því sem ég rýndi meira.
Á föstudaginn ákvað ég að taka þetta bara „alla leið“ og skellti í gagnvirka útgáfu af kortinu. Hver einasta merking á kortinu fær eins nákvæman lestur og auðið er með hliðsjón af örnefnaskrám og staðháttum og svo skrifaði ég upp stutta lýsingu á því hvernig lesturinn var ákvarðaður og tengdi við hnit á nútímakorti eins og hægt var. Ég þýddi líka latneskar áletranir - sem margar hverjar eru mjög skemmtilegar - og studdist við merkingarnar á bakhlið kortsins til að tengja skrímsli og furðuskepnur við líklegustu fyrirmyndir.
Eftir svo sem eins og einn þéttan vinnudag (með aðstoð gervigreindarlíkansins Claude) er afraksturinn kominn í loftið og er stórskemmtilegur þó ég segi sjálfur frá: https://hjalli.com/kort-gudbrands/